“Việc bao cấp giá nguyên liệu và thuế suất ưu đãi ở mức cao dành cho các doanh nghiệp sản xuất phân bón trong nước đang làm méo mó hệ thống giá của cả giá nguyên liệu đầu vào và đầu ra của sản phẩm phân bón. Điều đáng chú ý là mặc dù được bao cấp, nhưng giá phân bón cho dù bán từ nhà máy ra thấp, nhưng đến tay nông dân lại ở mức khá cao”.

Ông Nguyễn Tiến Thoả, cục trưởng cục Quản lý giá, bộ Tài chính nói như vậy tại hội thảo “bỏ bao cấp, ưu đãi, bình đẳng, bình ổn trong ngành phân bón” do hiệp hội Phân bón Việt Nam các bộ NN & PTNT, Công thương, Tài chính tổ chức ngày 13.12 tại TP.HCM.

Trung gian hưởng ưu đãi

Theo ông Nguyễn Tiến Thoả, hiện nay, Nhà nước vẫn còn duy trì bao cấp giá than và giá khí (hai loại nguyên liệu chính sản xuất phân bón) thấp hơn thị trường dành cho các nhà sản xuất phân bón. Trung bình mỗi năm, một số doanh nghiệp sản xuất phân đạm và phân lân sử dụng khoảng 672.000 tấn than với giá thấp hơn so với các hộ tiêu thụ khác từ 55 – 82%. Khoảng 500 triệu mét khối khí từ mỏ Nam Côn Sơn bán cho nhà máy phân đạm Phú Mỹ, giá bình quân 2011 chỉ khoảng 4,59 USD/triệu BTU, thấp hơn nhiều so với giá thị trường.

Việc được hưởng mức giá nguyên liệu ưu đãi đang giúp cho phân bón sản xuất nội địa có mức giá vốn thấp hơn rất nhiều so với phân nhập khẩu. Theo tính toán của ông Nguyễn Tiến Thoả, hiện nay phân urea về đến Việt Nam dao động ở mức khoảng 10.277 đồng/kg, trong khi giá vốn của phân đạm Phú Mỹ sử dụng khí ưu đãi chỉ là 4.348 đồng/kg, hay như một số doanh nghiệp khác sử dụng nguyên liệu than chỉ có 7.860 đồng/kg, thấp hơn lần lượt 57,7% và 23,52%.

Ông Nguyễn Tiến Thoả và nhiều ý kiến khác đều khẳng định việc bao cấp giá nguyên liệu đầu vào dành cho sản xuất phân bón trong nước thời gian qua không đến tay nông dân do doanh nghiệp phân phối qua nhiều tầng nấc trung gian, giá bị đẩy lên cao hơn nhiều so với giá xuất kho từ nhà máy. “Nông dân không bao giờ mua được giá đạm urea Phú Mỹ thấp hơn thị trường 10 – 15% như doanh nghiệp này công bố vì họ không mua trực tiếp từ nhà máy mà phải qua nhiều tầng nấc đại lý, cửa hàng”, ông Lê Quốc Phong, tổng giám đốc công ty phân bón Bình Điền khẳng định. Ông Nguyễn Tiến Thoả cũng cho rằng, việc bán giá thấp từ nhà máy còn tạo điều kiện cho trung gian thu gom, thậm chí đầu cơ ăn chênh lệch giá.

Nhà nhập khẩu chết

“Thời gian qua, thị trường phân bón trong nước có sự cạnh tranh khá quyết liệt giữa sản phẩm sản xuất trong nước và sản phẩm nhập khẩu. Tuy nhiên, sự cạnh tranh đó trong nhiều giai đoạn lại diễn ra bất bình thường, chủ yếu do nguyên nhân sản phẩm phân bón sản xuất trong nước vì chưa được tính đúng, tính đủ theo nguyên tắc thị trường nên có điều kiện bán trên thị trường với giá thấp hơn giá phân bón nhập khẩu”, ông Thoả khẳng định.

Cách nay khoảng sáu bảy năm, công ty phân đạm TSC Cần Thơ là một trong số doanh nghiệp nhập khẩu phân urea lớn nhất, với trung bình 300.000 – 350.000 tấn mỗi năm. Ông Phạm Văn Tuấn, giám đốc công ty này cho biết, khi nhà máy đạm Phú Mỹ tham gia thị trường với giá bán urea thấp hơn đã “bóp chết” sự cạnh tranh của tất cả doanh nghiệp nhập khẩu. “Vì luôn lo sợ khi nhập về giá bán không cạnh tranh được với đạm Phú Mỹ nên những năm gần đây chúng tôi không nhập khẩu nữa”, ông Tuấn nói.

Bỏ bao cấp, có xuất khẩu được?

Ông Phùng Hà, cục trưởng cục Hoá chất, bộ Công thương cho biết năm 2012, ngoài nhà máy đạm Phú Mỹ, nhà máy đạm Hà Bắc sẽ có thêm nhà máy đạm Ninh Bình, nhà máy đạm Cà Mau đi vào hoạt động. So với nhu cầu sử dụng khoảng 2,2 triệu tấn/năm, dự kiến nếu bốn nhà máy này chạy hết công suất thì ngay trong năm này sẽ dư ra khoảng 1 triệu tấn phân đạm urea và lần đầu tiên sau nhiều năm thiếu đạm phải phụ thuộc bên ngoài, Việt Nam sẽ chính thức tham gia vào thị trường xuất khẩu.

Vấn đề ở đây là năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp sản xuất phân bón sẽ như thế nào nếu không còn hưởng bao cấp? Ông Phùng Hà khẳng định: “Nếu bỏ ưu đãi giá than, giá khí thì chắc chắn doanh nghiệp còn lãi rất ít”.

“Theo quy chế điều hành giá được Chính phủ thông qua, mỗi năm giá bán than ưu đãi cho các hộ sản xuất phân bón sẽ giảm dần, trong vòng mười năm sẽ xoá bỏ hoàn toàn. Còn giá khí thì sẽ tiến hành xoá nhanh trong một vài năm tới”, ông Hà nói thêm.

Theo Hoàng Bảy – SGTT.vn

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *