Về Đông Bình, xã vùng sâu thuộc huyện Thới Lai (TP Cần Thơ) lúc này đang thu hoạch rộ lúa hè thu, giá lúa dù đang ở mức rẻ, nhưng bù lại, nông dân xứ này thu được một kết quả mà ít vùng chuyên canh lúa nào có được. Một điểm hết sức thú vị là, nông dân trong xã đã tẩy chay những giống lúa có phẩm cấp thấp như IR 50404. Tuy nhiên, dù cho trúng mùa vụ lúa hè thu năm nay, nhưng nông dân xứ này vẫn chưa trọn niềm vui.
Chợ lúa trên kênh
Từ bên này bờ kênh Trâm Bầu, nông dân Dương Văn Bảy ở ấp Đông Giang (xã Đông Bình, huyện Thới Lai, Cần Thơ), chủ của 4ha ruộng lúa đang kỳ thu hoạch, nhẩm tính: “Vụ hè thu này, tui mần giống OM 4218, mã lúa này cầm chắc được 6 tấn/ha… nhưng thua xa vụ đông xuân rồi mần giống Jasmine”.
Chợt nhớ ra chuyện trúng đậm trong mùa lúa rồi, ông Bảy kể: “Vụ đông xuân tui mần Jasmine, năng suất không dưới 7,5 tấn/ha, giá bán 7.100 đồng/kg trong khi giá thành sản xuất chỉ khoảng 2.900 đồng/kg. Còn mùa này, thương lái chịu giá 4.350 đồng/kg, chắc mỗi hecta chỉ kiếm lời chừng vài triệu đồng”. Ông Bảy chưa kịp dứt lời, chiếc ghe mua lúa từ từ cặp sát bờ kênh – khi hai chiếc máy gặt chỉ mới vừa cắt được hơn phân nửa thảm vàng của miếng ruộng rộng cả bốn mẫu tây. Lúc này, chiếc máy gom lúa phải bắt đầu nổ máy, hỗ trợ việc thu gom cùng ba chiếc cộ trâu để đem kịp lúa lên bờ kênh cho lái cân, đem xuống ghe… kẻo trời lại mưa.
Trong khi chờ đợi cân lúa, ông Bảy nói: “Mùa này, thương lái thích mua lúa tươi tại ruộng, chứ lúa đem về nhà, phơi khô thì không mua”. Ông Bảy Dũng (phường Trung An, quận Thốt Nốt, Cần Thơ), thương lái thu mua dọc tuyến kênh Đầu Ngàn (ấp Đông Thắng) nói: “Mua lúa tận ruộng có cái lợi là lái buôn dễ kiểm soát được độ đồng nhất về giống, ẩm độ, sản lượng… Tuy vậy, phương thức này, lúa mua được cũng sẽ khó đạt yêu cầu đối với những vùng đất sản xuất nhiều loại giống, hay vùng đất manh (mỗi nông dân chỉ có ít ruộng)”.
Không còn IR 50404
Nhắc tới giống lúa IR 50404, nông dân Dương Văn Bảy tuyên bố thẳng: “Nói thiệt, cách đây vài năm, thấy 504 có năng suất, tui làm thử một vụ. Năm đó, lúa ngã đổ trên đồng, tiền cắt tốn gấp đôi, lúa rẻ bán hổng được… nên quyết định chia tay luôn với giống lúa này”. Bà Nguyễn Thị E, chủ tịch UBND xã Đông Bình khẳng định: “Không chỉ riêng Đông Giang, mà cả tám ấp trong xã với trên 2.000ha đất lúa, năm nay không còn hộ nông dân nào gieo trồng bằng giống lúa IR 50404”.
Chia sẻ về thực tế này, ông Nguyễn Văn Bé Ba, trưởng phòng Nông nghiệp và phát triển nông thôn huyện Thới Lai nói: “Mô hình Đông Bình có thể xem là cánh đồng mẫu của Thới Lai, mặc dù huyện này không phải là chỉ đạo điểm trong thực hiện cánh đồng mẫu”. Theo đánh giá của ông Bé Ba, mọi việc bắt đầu từ mục tiêu chuyển dịch 64ha đất sang sản xuất lúa chất lượng cao ở xã Đông Bình để làm mẫu. Từ vùng đất “chuyên canh” giống IR 50404, nông dân đã chuyển sang trồng lúa thơm Jasmine, OM 1490, OM 4218… “Vụ đông xuân năm ngoái, 64ha này đạt năng suất bình quân 8 tấn/ha, chênh lệch cao hơn 1,5 tấn so những vùng sản xuất khác”, ông Bé Ba lạc quan.
Năm nay, hiệu quả trồng lúa theo kiểu xã Đông Bình đã lan rộng khắp bảy xã trong huyện Thới Lai. Ông Bé Ba còn cho hay, các doanh nghiệp lúa gạo địa phương đã nhận bao tiêu sản lượng lúa của hơn 1.600ha với giá cao hơn 50 – 250 đồng/kg – tuỳ loại, so thị trường. Tuy nhiên, nhiều nông dân cho rằng, mạng lưới thu mua của các đơn vị bao tiêu không đủ đáp ứng khi sản lượng thu hoạch tập trung lớn mùa đông ken, không ít nông dân còn phải bán lúa cho tư thương và chấp nhận nhiều yêu cầu ràng buộc của họ.
Nông dân vẫn ở “kèo” dưới
Giá lúa tươi mua tại ruộng hiện ở mức 4.100 – 4.400 đồng/kg. Người có nhiều ruộng được cho là có lợi thế hơn. Tuy vậy, ông Nguyễn Văn Be, nông dân canh tác gần 10ha lúa ở xã Đông Bình (huyện Thới Lai, Cần Thơ) lại than: “Lúa sản xuất bằng giống chất lượng cao vẫn bị tư thương ép giá như thường với đủ mọi điều kiện”. Ông Be nói tiếp: “Đầu vụ hè thu năm nay, thương lái có kiểu mua lúa rất mới. Muốn bán cho họ phải báo trước để họ tới tận ruộng coi lúa khi còn đứng đám, họ ngã giá và quyết định luôn ngày thu hoạch thì mới chịu mua. Đặc biệt họ chỉ mua lúa tươi cân tại ruộng. Lúa khô thu hoạch ngoài mùa đông ken, chứa tại nhà, dù danh nghĩa là cao giá hơn lúa tươi khoảng 1.000 đồng/kg, nhưng thương lái dứt khoát không mua”.
Vướng mắc này của nông dân được một doanh nhân chuyên ngành lúa gạo ở Đồng Tháp lý giải: hầu hết thương lái – nhà cung ứng gạo nguyên liệu cho các doanh nghiệp – đều có vùng thu mua riêng, khách hàng (nông dân) riêng của họ; mùa thu hoạch rộ, họ tranh thủ ưu tiên thu gom lúa tươi trên đồng để tận dụng các điểm ưu việt của lúa đứng đồng – đặc biệt trong điều kiện giá lúa rẻ, chưa kể họ sợ để lúa tồn nhiều ngoài đồng, thương lái nhiều nơi sẽ đổ về cạnh tranh mua, họ mất sản lượng. Còn lúa nông dân đã đưa về tới nhà rồi (lúa khô) thì bữa nay họ không mua, mai mốt họ mua cũng vẫn còn, vì nông dân biết bán cho ai được. Theo doanh nhân này, do “luôn nắm đằng chuôi”, nên dù mua bán kiểu vậy, thương lái vẫn không hề lo ngại thiếu hàng, thậm chí, họ còn thích vì chẳng phải tốn phí dự trữ, cũng không lo hao hụt…
Trên thực tế, với kiểu mua bán “tay trên” của thương lái, nông dân dù biết cũng không còn cách nào khác, họ buộc phải giữ lúa không công cho thương lái, vì không còn biết bán cho ai, ngoài ra, nông dân còn phải chịu lỗ thêm, nếu giá lúa tiếp tục giảm. Khi giá lúa tăng, nông dân lại bị thương lái làm khó về độ ẩm, độ lẫn tạp… Hiện nay, giá lúa chưa thể “rướn” tới mức trên 5.000 đồng/kg – giá tạm trữ cho nông dân có lời, nhưng đã tới mùa thu hoạch rộ, nông dân phải gặt, phải bán rẻ… Ông Dương Văn Bảy, có bốn mẫu ruộng, dù thời gian thu hoạch, cân bán lúa trên bốn mẫu ruộng đó chỉ mất khoảng hai tiếng đồng hồ mỗi vụ, nhưng nỗi buồn giá thấp, lúa bán ra trong mùa lúa trúng mà không thấy tiền vô thì còn dài đăng đẳng…

NGỌC TÙNG (Báo đIỆN TỬ SÀI GÒN TIẾP THỊ MEDIA)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *