Sau khi Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) phân giao chỉ tiêu cho các DN kinh doanh XK lúa gạo mở các kho thu mua, thực thi kế hoạch tạm trữ 500.000 tấn theo quyết định của Chính phủ, từ ngày 10/7 giá lúa gạo ở ĐBSCL biến động nhẹ, tăng 50-100 đ/kg.
Tuy nhiên thị trường bắt nhịp chậm, nông dân trồng lúa đang có những băn khoăn trước những thông tin khác nhau về nhu cầu và xu hướng tiêu dùng gạo.
IR50404 và lúa dài?
Hiện nay lượng hàng lúa gạo về các kho không tăng nhanh như dự tính. Theo các DN thu mua lúa gạo tại khu vực “chợ gạo” Thốt Nốt, lượng lúa gạo thu mua tại các kho chỉ bằng 50% so với thị trường XK gạo bình thường trước đây. Mặc dù giữa lúc giao dịch gạo đầu ra XK chưa mạnh, nhưng trong những ngày tới các DN sẽ gia tăng thu mua số lượng lúa gạo đạt chỉ tiêu theo phân bổ để hưởng ưu đãi lãi suất. Vì vậy dự báo sắp tới giá lúa tăng và khó giảm.
Dõi theo nguồn tin từ thương lái, ghe mua lúa bắt đầu đổ về những cánh đồng vừa thu hoạch ở An Giang, Kiên Giang và Mỹ Tú (Sóc Trăng). Tuy nhiên việc mặc cả chưa thống nhất, thương lái mua giá thấp, trong khi nông dân muốn bán giá cao hơn. Mặc khác, thương lái mua gạo theo yêu cầu DN đặt hàng, tùy thuộc theo hợp đồng XK.
Như hồi đầu năm thu hoạch lúa ĐX, thị trường gạo thơm có giá tốt, cả DN và thương lái có lúc “chạy theo” gạo thơm với các giống Jasmine 85, ST. Lúa IR50404 có người cho là “gánh nặng” vì phẩm cấp gạo không cao. Thế nhưng vụ HT năm nay, khi nông dân chuyển hướng trồng lúa hạt dài chất lượng cao thì thật trớ trêu thương lái chạy quanh các cánh đồng ở Cần Thơ tìm mua lúa IR50404. Lúa hạt dài chỉ cao giá hơn IR50404 khoảng 200 đ/kg.
Tại An Giang, hiện thời lúa IR50404 phơi khô 5.250-5.300 đ/kg, lúa tươi 4.300-4.350 đ/kg, còn lúa dài 4.450-4.500 đ/kg. Khi một vài DN có hợp đồng xuất gạo 15-25%, thương lái được đặt hàng mua lúa IR50404. Lúc này mặt lợi của IR50404 là năng suất cao hơn lúa dài. Phía thương lái tính giá gạo xô IR50504 thu mua tại kho là 7.800-7.900 đ/kg (lúa dài thu nhỉnh hơn chút, chỉ 8.000 đ/kg). Hơn nữa hàng xáo xay chà gạo từ lúa IR50404 tỷ lệ thu hồi gạo xô khoảng 78%, trong khi lúa dài chỉ 75%. Một lần nữa bài toán hiệu quả khiến nông dân phân vân sẽ SX giống lúa nào khi sự phân vùng SX chưa định hình rõ ràng.
Tính giá cạnh tranh
Chính vì bối cảnh tiêu thụ lúa gạo gặp cạnh tranh mạnh trên thị trường XK nên chưa có khi nào giá mua bán được tính sát sườn như hiện nay. Anh Nguyễn Văn Cường và một số thương lái ở Cần Thơ có nhiều phương tiện ghe chuyên làm nghề hàng xáo cung ứng lúa gạo cho các DNXK gạo, ngồi lại phân tích rằng: Có thể nói trong phân khúc thị trường tiêu thụ lúa gạo ở ĐBSCL mối quan hệ gắn chặt tồn tại lâu nay có thể hình dung từ bộ ba “DN-Thương lái-Nông dân”.
Sự hình thành tự nhiên do điều kiệu vùng sông rạch chằng chịt, len lỏi khắp nơi trong vùng trồng lúa. Phương tiện ghe tàu vận chuyển thuận tiện, cước phí rẻ hơn vận chuyển ô tô tải. Hơn nữa các DN có kho sẽ đặt mua nhiều nơi nhưng cả DN và nông dân đều không có phương tiện vận chuyển. Như vậy, vai trò trung gian của thương lái là không thể thiếu trong mắt xích chuỗi giá trị lúa gạo. Nhưng thương lái thường kêu bị mắc “hàm oan” bởi khi giá lúa xuống thấp người ta thường kêu ca do họ ép giá nông dân.
Anh Cường vỡ ra bài tính: “Trong nền kinh tế thị trường thương lái không thể một mình tự định giá được. Họ bám theo giá kho thu mua của DN đưa ra. Từ đó tính toán nhắm có lãi thì cho ghe đi, nếu không thì cắm sào đậu ghe nghỉ. Như mới đây căn cứ theo cách tính giá thành của Bộ Tài chính bình quân xấp xỉ 4.000 đ/kg lúa, phía các DN và VFA tính ra để nông dân có lãi 30% thì giá lúa phải mua khoảng 5.200 đ/kg.
Từ giá này tất nhiên thương lái phải mua lúa nông dân dưới mức 5.000 đ/kg. Lý do vì sao? Đơn cử những chi phí thương lái không thể bỏ qua như cước phí vận chuyển 100-120 đ/kg tùy theo đường xa gần; chi phí cò chạy tìm mua lúa 15 đ/kg; bốc xếp 50 đ/kg; chi phí sấy lúa 120-130 đ/kg. Tính ra, trừ hết phần thương lái có lãi 100 đ/kg lúa là làm được. Vậy mà có những lúc biến động thị trường, bất ngờ trở tay không kịp, thương lái từ lãi chuyển sang lỗ như chơi”.
Vì sao hiện nay nông dân treo giá lúa HT trên 5.200-5.300 đ/kg mới chịu bán và thương lái vẫn mua được lúa có lãi? Một thương lái thú thật: Do nhờ mua lúa tươi. Chúng tôi giao ước nông dân gặt lúa khi có nắng, mưa thì ngưng. Mua lúa khô do dân tự phơi ẩm độ không đạt phải sấy lại, thương lái phải tính chi phí ra từ đồng lẻ để đứng chân trong lúc giá lúa gạo đang cạnh tranh khốc liệt như lúc này.

HỮU ĐỨC (báo Nông Nghiệp Việt Nam)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *