Là vựa lúa lớn nhất cả nước, cung cấp phần lớn lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam nhưng hệ thống máy sấy lúa ở ĐBSCL cũng chỉ mới đáp ứng được trên 30% sản lượng lúa của riêng vụ hè thu – vụ lúa chịu nhiều rủi ro nhất trong năm. Điều này, chẳng những làm ảnh hưởng đến chất lượng lúa hàng hóa được tạo ra mà còn mất cả chục ngàn tỉ đồng/năm.
Đó là những ý kiến được mổ xẻ tại hội nghị “Giải pháp tăng sấy lúa ở ĐBSCL” được tổ chức tại Cần Thơ vào sáng hôm qua (22/3).
Lúa giảm chất lượng vì máy sấy
Hàng năm, toàn vùng ĐBSCL cung cấp khoảng 25 triệu tấn lúa hàng hóa phục vụ cho tiêu thụ trong nước và xuất khẩu. Thế nhưng, các công trình phụ trợ phục vụ cho việc sấy, bảo quản lúa vẫn còn rất yếu, điều này là một trong những nguyên nhân làm chất lượng gạo của Việt Nam hiện vẫn thấp hơn rất nhiều so với các nước trong khu vực.
Tiến sĩ Lê Văn Bảnh, Viện trưởng Viện lúa ĐBSCL khẳng định: “Trong những năm qua, dù hệ thống máy sấy lúa ở ĐBSCL đã có một bước phát triển mạnh mẽ, từ 500 máy vào năm 1993 lên trên 9.600, tính đến tháng 3/2012. Thế nhưng, với số lượng máy sấy như hiện nay cũng chỉ đáp ứng được khoảng 32 – 34% sản lượng lúa hàng hóa của riêng vụ hè thu”.
Theo Cục Chế biến, Thương mại Nông lâm thủy sản và nghề muối, tổn thất về sản lượng trong và sau thu hoạch ở ĐBSCL là rất lớn, chiếm đến 11-13% sản lượng lúa toàn vùng. Ngoài sản lượng, chất lượng lúa cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng do không được phơi sấy kịp thời.
Lý giải nguyên nhân sản lượng lúa được sấy còn thấp, tiến sĩ Bảnh cho biết: “Hiện nay có đến 70% sản lượng lúa hàng hóa là trên thị trường là do nông dân tự phơi thủ công, đây là một điều bất cập, gây thiệt hại rất lớn trong sản xuất lúa ở Việt Nam. Cái khó của bà con mình đang gặp là diện tích sản xuất nhỏ và sử dụng nhiều loại giống lúa khác nhau nên bà con nông dân ngại đem lúa đi sấy vì không muốn lúa của mình sấy cùng lúa của hộ khác. Chính điều này làm sản lượng lúa được sấy còn thấp, doanh nghiệp cũng ngại đầu tư nhà máy sấy”.
Ông Phan Hiếu Hiền, nguyên cán bộ giảng dạy, nghiên cứu Khoa Cơ khí Công nghệ- Trung tâm Năm lượng- Máy nông nghiệp, trường Đại học Nông Lâm TPHCM thì cho biết, vấn đề sấy lúa hiện nay không còn là vấn đề nông dân thiếu kỹ thuật như hồi những năm 1993- 1995 nữa, mà vấn đề là do mất cân đối trong phân chia lợi ích của chuỗi phơi sấy.
“Đối với nông dân, chi phí sấy luôn cao hơn chi phí phơi, dĩ nhiên nông dân không muốn đem lúa đi sấy rồi. Còn đối với chủ dịch vụ máy sấy, chi phí đầu tư quá cao mà khả năng thu hồi vốn thấp, Nhà nước không có chính sách khuyến khích đầu tư hợp lý…, làm họ ngại đầu tư nên không thể phát triển mạnh được” – ông Hiền nói.
Đưa tổn thất xuống 6%
Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đề ra mục tiêu đầy tham vọng là đưa tổn thất sau thu hoạch lúa xuống còn 6% trong 1-2 năm tới so với con số 12%, tương đương còn khoảng 6.000 tỉ đồng so với con số trên 12.000 tỉ đồng như hiện nay.
Để đạt được mục tiêu này, đòi hỏi các chính sách khuyến khích đầu vào lĩnh vực công nghệ sau thu hoạch, đặc biệt là đầu tư cho xây dựng hệ thống nhà máy sấy phải thoáng hơn.
Ông Bùi Bá Bổng, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho biết, hiện An Giang đang làm rất tốt về chính sách khuyến khích đầu tư xây dựng nhà máy sấy lúa thông qua hình thức cho doanh nghiệp, cơ sở hoặc hộ dân nào có nhu cầu xây dựng nhà máy sấy vay không lãi trong vòng 3 năm.
“Nhờ làm tốt điều này nên An Giang có số nhà máy sấy cao nhất khu vục ĐBSCL với trên 2.325 lò sấy. Các địa phương khác cần lấy An Giang làm mô hình để học hỏi và áp dụng ở địa phương mình” – ông Bổng nhấn mạnh
Tuy nhiên, ông Nguyễn Thế Hà, chuyên viên tư vấn đầu tư, Công ty TNHH Cơ khí Nông nghiệp Bùi Văn Ngọ, ấp 5, xã Đức Hòa Đông, huyện Đức Hòa, Long An cho biết: “Giảm tổn thất sau thu hoạch là một việc cần làm ngay, thậm chí là ưu tiên lên hàng đầu. Muốn làm được điều này thì ngay bây giờ chúng ta phải bắt tay làm ngay, từng việc từng việc một, đừng mãi nói nữa mà hãy hành động”.
Theo tiến sĩ Hoàng Bắc Quốc, Trưởng Bộ môn Cơ điện nông nghiệp, Viện lúa ĐBSCL cho biết: “Một số tổn thất dễ nhận thấy nhất trong quá trình thu hoạch hiện nay là cắt, tuốt, vận chuyển lúa từ ruộng về nhà máy sấy. Tuy nhiên, cũng có những tổn thất khó nhận thấy hơn, điển hình là lúa giảm chất lượng do phơi sấy, bảo quản không đúng tiêu chuẩn. Muốn kéo giảm điều này xuống thì phải tăng lượng máy sấy lên, nghĩa là tăng đầu tư nhà máy sấy”.
“Ngoài việc có kho tàng tồn trữ, nhà máy xay xát, theo tôi thì phải bắt buộc doanh nghiệp xuất khẩu gạo xây dựng thêm nhà máy sấy lúa. Nếu làm được việc này, tôi tin chắc tình hình chất lượng lúa sẽ được nâng lên. Bên cạnh đó, nhà nước cần có chính sách khuyến khích “nới” hơn, chẳng hạn cho vay không lãi, ưu đãi về thuế…, vì đầu tư vào lĩnh vực này rất khó thu hồi vốn trong thời gian ngắn” – tiến sĩ Bảnh nhấn mạnh.

Trung Chánh (TBKTSG Online)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *