Tiêu điểm gây sự chú ý trong dư luận hiện nay khi Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) đã chính thức đề nghị với Chính phủ giao chương trình thu mua tạm trữ lúa, gạo về các địa phương thực hiện trong bối cảnh giá gạo xuất khẩu liên tục giảm mạnh và gây tác động tiêu cực đến triển vọng xuất khẩu gạo của Việt Nam. Điều này, theo ghi nhận của các chuyên gia kinh tế là VFA đã tự “bóc trần” về năng lực yếu kém trong quản lý và điều hành mặt hàng gạo xuất khẩu.

Theo ý kiến các địa phương vùng ĐBSCL, việc VFA chỉ giao quyền tạm trữ lúa, gạo về cho địa phương quản lý mà vẫn giữ quyền phân bổ “hạn ngạch” xuất khẩu gạo, đặc biệt là các hợp đồng xuất khẩu gạo tập trung của Chính phủ là một bài toán đố. Bởi, sẽ không có doanh nghiệp nào dám thu mua tạm trữ mà đầu ra lại do “người khác” quyết định.

Trách nhiệm của doanh nghiệp
Trả câu hỏi của báo Diễn đàn Doanh nghiệp về việc các doanh nghiệp xuất khẩu gạo sao không phối hợp với người trồng lúa qua việc hợp tác xây dựng vùng nguyên liệu và thu mua lúa gạo trực tiếp từ nông dân, ông Trương Thanh Phong – Tổng Giám đốc Công ty Lương thực Miền Nam, Chủ tịch VFA, cho rằng: “doanh nghiệp xuất khẩu gạo tại sao phải đi lo vùng nguyên liệu để xuất khẩu gạo. Trách nhiệm của doanh nghiệp là đặt hàng và thu mua đúng cho nông dân. doanh nghiệp không thể thu mua lúa gạo trực tiếp từ nông dân ngay tại đồng ruộng mà phải qua thương lái. Thủ tướng Chính phủ đã nhiều lần chỉ đạo VFA tổ chức lại lực lượng thương lái nhưng đến nay chúng tôi vẫn chưa thể làm được điều này”.
Không đồng tình với quan điểm này, là một doanh nghiệp chỉ mới tham gia vào ngành hàng xuất khẩu gạo mấy năm trở lại đây, ông Huỳnh Văn Thòn – Tổng Giám đốc Công ty CP Bảo vệ thực vật An Giang (AGPPS) cho rằng, Nhà nước không cần hỗ trợ lãi suất 0% để các doanh nghiệp xuất khẩu mua gạo dự trữ như hiện nay. Bởi từng doanh nghiệp khi tham gia xuất khẩu gạo phải tự chủ động nguồn nguyên liệu cho chính mình và cần có trách nhiệm với nông dân. Nếu kéo dài cơ chế tạm trữ sẽ khiến cho một số doanh nghiệp ỷ lại, trông chờ vào nhà nước. Thay vì hỗ trợ lãi suất cho doanh nghiệp thu mua tạm trữ, nhà nước nên hỗ trợ trực tiếp cho người nông dân thông qua những mô hình khác như cánh đồng mẫu lớn thì sẽ hiệu quả hơn rất nhiều. Gián tiếp loại bỏ lực lượng trung gian, giúp người trồng lúa được hưởng nguyên thành quả, công sức mà họ đáng được hưởng.
Tìm một giải pháp vẹn toàn
GS.TS Võ Tòng Xuân, cho rằng nếu Nhà nước đứng ra mua hết lúa hàng hóa rồi sau đó cho doanh nghiệp xuất khẩu tham gia đấu thầu, đó không phải là giải pháp căn cơ. Còn nếu giao cho các địa phương thu mua tạm trữ lúa gạo thì lại càng khó hơn vì thiếu sân phơi, kho chứa… GS.TS Võ Tòng Xuân, đặt vấn đề: “Tốt nhất là nên tập hợp nông dân, mời họ tham gia hợp tác xã với sự ưu đãi về vốn từ Chính phủ. Và khi giá lúa ngoài thị trường có chuyển biến tốt thì nông dân bán ra sẽ được lợi nhuận cao.
Thông tin từ Cục Chế biến nông lâm sản và nghề muối cho biết, thực hiện chủ trương của Chính phủ mua tạm trữ lúa, gạo vụ Đông xuân 2012 – 2013 tại vùng ĐBSCL, các ngân hàng thương mại đã “bơm” 7.612 tỉ đồng để 116 doanh nghiệp được giao chỉ tiêu hoàn thành thu mua tạm trữ 1 triệu tấn gạo.
Nhiều ý kiến của các chuyên gia kinh tế đều nhận định, chính sách tạm trữ lúa, gạo thực chất cũng chỉ là một giải pháp “tình thế”, rất khó có thể đem lại lợi ích tối đa cho tất cả các tác nhân tham gia trong chuỗi giá trị xuất khẩu gạo. Chính vì vậy, về lâu dài, ngành nông nghiệp nói chung và ngành lúa, gạo nói riêng cần có chính sách, chiến lược cụ thể để giải bài toán sản xuất – tiêu thụ lúa, gạo theo hướng phát triển bền vững.
Tuy nhiên, điều băn khoăn của các địa phương là VFA mới chỉ “giao” chỉ tiêu tạm trữ gạo mà vẫn giữ quyền phân bổ chỉ tiêu xuất khẩu khiến nhiều doanh nghiệp tham gia tạm trữ lúng túng, vì nếu tạm trữ nhiều mà xuất khẩu không bao nhiêu sẽ dẫn tới lỗ nặng. Vấn đề trăn trở của địa phương cũng nằm trong phương án mà VFA nghĩ đến bởi theo ông Phong, phương án này đã được tính đến với mong muốn địa phương căn cứ vào sản lượng lúa trên địa bàn và năng lực của doanh nghiệp để phân bổ trực tiếp sản lượng thu mua, giúp giải quyết tốt hơn bài toán sản xuất, tiêu thụ, xuất khẩu gạo. Nhưng vấn đề đặt ra là nếu việc thu mua tạm trữ giao về các địa phương thì công việc tìm đầu ra sẽ do các doanh nghiệp và chính quyền địa phương tự lo. Trong khi đó khả năng xúc tiến thương mại của nhiều doanh nghiệp còn khá hạn chế thì nguy cơ lượng gạo tồn kho sẽ tăng lên, ảnh hưởng đến giá lúa, gạo trong nước và xuất khẩu. Vì vậy, dù kiến nghị này mới đang được Chính phủ xem xét nhưng có lẽ cũng không thể “khoán trắng” cho địa phương thực hiện mà vẫn cần sự chung tay, nỗ lực của các đơn vị liên quan.
Nguồn: DĐDN

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *