Dù hợp đồng thương mại xuất khẩu gạo đang thiếu trầm trọng, song ông Huỳnh Minh Huệ, Tổng thư ký Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) khẳng định, Việt Nam sẽ không hạ giá để chạy đua xuất khẩu gạo giá thấp, mà hướng vào xuất khẩu gạo cao cấp.
Thưa ông, xuất khẩu gạo đầu năm nay dự báo rất khó khăn. Cụ thể, đến nay, số lượng hợp đồng ra sao?
Hiện tại, hợp đồng xuất khẩu gạo năm nay vẫn còn 1,25 triệu tấn, tương đương mức cùng kỳ năm 2011. Tuy nhiên, đây là lượng hợp đồng tập trung, được chuyển giao từ cuối năm 2011, thời hạn thực hiện giao hàng trong quý III/2012, trong khi các hợp đồng giao hàng trong quý I và quý II lại rất thiếu, nhất là các hợp đồng thương mại.
Tháng 1/2012, xuất khẩu gạo chỉ đạt 280.000 tấn, giảm hơn 42% so với cùng kỳ năm ngoái. Khó khăn này xuất phát từ nhu cầu thị trường yếu, hợp đồng giao hàng hạn chế. Thêm vào đó, cạnh tranh xuất khẩu gạo cũng rất gay gắt. Thời gian gần đây, Ấn Độ, Pakistan xuất khẩu gạo với giá thấp, trong khi gạo nước ta vẫn duy trì ở mức cao.
Trong khi đó, sản lượng lúa gạo trong nước dự báo rất dồi dào, bởi tồn kho 5 năm gần đây tăng liên tiếp. Do đó, dự báo tiêu thụ lúa gạo vụ Đông – Xuân sắp tới sẽ gặp nhiều khó khăn.
VFA và các doanh nghiệp đã có giải pháp gì để tháo gỡ khó những khó khăn này, thưa ông?
Hiệp hội đã họp bàn và đưa ra một số giải pháp. Trước hết, Hiệp hội kiến nghị Chính phủ hỗ trợ lãi suất để mua tạm trữ 1 triệu tấn gạo cho vụ Đông – Xuân sắp tới (từ ngày 15/3 đến 15/4). Theo tính toán của Bộ Tài chính, chi phí sản xuất lúa vụ Đông – Xuân là gần 3.400 đồng/kg, cộng với mức lãi 30% và các chi phí khác, chúng tôi định hướng giá lúa mua tạm trữ là 5.000 đồng/kg. Tuy nhiên, nếu giá lúa trên thị trường trên mức giá này, thì không cần mua tạm trữ.
Giải pháp thứ hai là nâng cao khả năng cạnh tranh để đẩy mạnh xuất khẩu. Muốn vậy, phải chấp nhận cạnh tranh với Ấn Độ, Pakistan để giành lại thị trường truyền thống, cũng như đẩy mạnh các thị trường khác.
Hiện nay, thị trường hợp đồng tập trung gần như đã ký kết xong. Do đó, yếu tố quyết định thành công của xuất khẩu gạo năm nay là các hợp đồng thương mại. Thời gian tới, các doanh nghiệp sẽ đẩy mạnh cạnh tranh để giành lại thị trường châu Phi. Ngoài ra, Trung Quốc, Hồng Kông là các thị trường tiêu thụ gạo phẩm cấp cao mà chúng ta có khả năng đẩy mạnh trong thời gian tới.
Ấn Độ và Pakistan đang xuất khẩu gạo với giá 340 USD/tấn, liệu chúng ta có thể cạnh tranh về giá với các quốc gia này?
Chúng tôi tính toán, nếu cạnh tranh xuất khẩu gạo phẩm cấp thấp như Ấn Độ, Pakistan thì không thể đảm bảo mua lúa cho nông dân với giá 5.000 đồng/kg (tương đương giá xuất khẩu 390 USD/tấn). Vừa qua, VFA đã họp bàn và thống nhất giá sàn xuất khẩu gạo là 420 USD/tấn. Mục đích của việc này là định hướng cho doanh nghiệp không chạy đua cạnh tranh gạo phẩm cấp thấp, mà tăng cường xuất khẩu gạo chất lượng cao (5-10% tấm), trong bối cảnh Thái Lan hạn chế xuất khẩu gạo.
Trong bối cảnh hợp đồng khan hiếm hiện nay, liệu hiện tượng phá giá xuất khẩu gạo có xảy ra?
Phá giá trong xuất khẩu gạo là chuyện thường xảy ra. Chúng ta khó khắc phục triệt để tình trạng này, nhưng VFA cố gắng hạn chế bằng nhiều giải pháp, trong đó có việc  đưa ra giá sàn xuất khẩu.
Nhu cầu gạo của thị trường Trung Quốc rất lớn. Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, phía Trung Quốc trước đây đề nghị Việt Nam cung cấp khoảng 500.000 tấn gạo/năm, nhưng các doanh nghiệp lương thực Việt Nam chưa quan tâm lắm, do phụ thuộc nhiều vào hợp đồng Chính phủ.
Thực trạng này có được cải thiện thời gian tới?
Công tác xúc tiến thương mại của Hiệp hội thời gian qua rất yếu kém. Tuy nhiên, hầu hết thị trường đều bị khống chế bởi các công ty đa quốc gia. Tất cả tập đoàn đa quốc gia đều có mặt tại Việt Nam, vì vậy, chúng ta phải dựa vào các hợp đồng tập trung, nếu không sẽ bị ép bán với giá rẻ.
Riêng về thị trường Trung Quốc, chúng tôi đã tổ chức một số triển lãm, hội thảo và thành lập câu lạc bộ doanh nghiệp xuất nhập khẩu gạo sang Trung Quốc trong quý I/2012 để tăng xuất khẩu gạo sang thị trường này.

Theo Hà Tâm (báo Đầu tư điện tử)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *