Không thể phủ nhận chính sách tạm trữ đã phần nào góp phần đẩy giá lúa gạo vụ đông xuân 2012-2013 nhích lên chút ít, song, mục tiêu nông dân được hưởng lợi 30% mà chương trình đưa ra vẫn chưa được đảm bảo. Đây là ý kiến của đa số các đại biểu tham gia buổi họp báo về kết quả mua tạm trữ lúa, gạo vụ đông xuân 2012-2013 diễn ra ngày 14-5 tại Hà Nội.
Giá lúa có tăng
Theo thống kê của Hiệp hội lương thực Việt Nam (VFA), từ ngày 20-2 đến ngày 31-3-2013, đã có 116 trên tổng số 120 thương nhân được phân chỉ tiêu tham gia thu mua tạm trữ đủ một triệu tấn quy gạo, đạt 100% kế hoạch.
Trong quá trình mua tạm trữ, giá mua lúa khô loại thường (IR 50404) tại ruộng từ 5.100 – 5.300 đồng/kg, cao hơn thời điểm trước tạm trữ 100 – 200 đồng/kg. Trong đó tại Bạc Liêu, giá mua lúa tại kho từ 5.200 – 5.400 đồng/kg, tăng từ 150 – 300 đồng/kg so với thời điểm trước tạm trữ; tại Cà Mau, giá mua lúa tại kho từ 5.400 – 5.420 đồng/kg, tăng 150 – 170 đồng/kg so với trước tạm trữ…
Theo đại diện của Ngân hàng Nhà nước, các ngân hàng thương mại đã giải ngân cho vay mua tạm trữ 7.612 tỉ đồng, đạt 95% kế hoạch với mức lãi suất bình quân thấp hơn 11%/năm.
Ông Nguyễn Trọng Thừa, Cục trưởng Cục Chế biến, Thương mại nông lâm thủy sản và Nghề muối, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NN&PTNT) cho hay, thu mua tạm trữ vụ đông xuân vừa qua là biện pháp kịp thời và hiệu quả của Chính phủ giúp tăng giá lúa, đảm bảo cho người nông dân có lãi.
Nhưng lợi nhuận không nhiều
Đánh giá về kết quả của chương trình, đại diện Bộ Tài chính cho hay, với giá sản xuất lúa bình quân toàn vùng vụ đông xuân 2012 – 2013 là 3.616 đồng/kg thì chênh lệch giữa giá thu mua và giá thành là từ 38% đến 46%. Tuy nhiên phần chênh lệch này không phải hoàn toàn là người sản xuất lúa được hưởng và không phải giống nhau ở các địa phương vì tỷ lệ lúa gạo mà doanh nghiệp thu mua trực tiếp của nông dân còn thấp và đặc thù của mỗi địa phương không giống nhau.
Ông Nguyễn Trọng Thừa cho biết, để phân giao đồng đều cho các địa phương là rất khó và kết quả tạm trữ cũng chưa có tác động như mong muốn đối với các bộ, ngành, địa phương, đặc biệt là người dân. Hơn nữa, lượng lúa gạo được thu mua tạm trữ còn thấp, chỉ bằng khoảng 15% tổng sản lượng cần tiêu thụ tại các tỉnh ĐBSCL. Ngoài ra, giá gạo trong nước không chỉ phụ thuộc vào cân đối cung cầu trong nước mà cả giá xuất khẩu nên tác động tăng giá mua lúa, gạo trên thị trường không lớn.
Có nên thay đổi chính sách?
Tại buổi họp báo, nhiều đại biểu nghi ngờ về tính hiệu quả của chương trình tạm trữ khi nông dân không được lợi, doanh nghiệp kêu lỗ và Nhà nước mất đi một khoản tiền khá lớn. Vậy tại sao tới thời điểm này vẫn duy trì chương trình thu mua tạm trữ lúa gạo? Sao không thay thế bằng một chương trình khác hiệu quả hơn?
Ông Nguyễn Xuân Hòa, Phó Cục trưởng Cục Chế biến, Thương mại nông lâm thủy sản và Nghề muối cho hay, chính sách tạm trữ nhằm kích cầu thị trường, nhờ có tạm trữ đã bán được cơ bản sản lượng lúa gạo trong dân với giá ổn định (hiện chỉ còn tồn khoảng 1,9 triệu tấn).
“Chính sách tạm trữ chủ yếu là để kích cầu thị trường, còn hướng về nông dân cũng chỉ ở mức có mức độ gián tiếp”, ông Hòa nói.
Chủ tịch VFA Trương Thanh Phong, than rằng, mặc dù được hỗ trợ lãi suất 3 tháng nhưng thời gian qua doanh nghiệp luôn gặp khó vì mua giá cao nhưng bán ra thấp. Trước mắt vụ đông xuân này chênh lệch giữa giá tạm trữ và giá tồn kho tại thời điểm này là 30 đô la Mỹ/tấn, có những doanh nghiệp lỗ tới 35 đô la Mỹ/tấn.
Tuy nhiên, cũng theo ông Phong, hiện Việt Nam yếu cả về thế và lực nên Chính phủ không thể bỏ tiền ra để thu mua lúa gạo khi giá lúa xuống thấp như ở Thái Lan, Ấn Độ được.
Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Vũ Văn Tám cho biết, bộ này đã hoàn thiện dự thảo quy chế tạm trữ lúa gạo theo 3 mục tiêu chính là hướng tới để người nông dân có lợi nhất, điều tiết thị trường và tạo điều kiện xuất khẩu và tiêu thụ gạo tốt nhất. Hiện bộ đang chuẩn bị tổ chức hội nghị lấy ý kiến các bộ ngành, địa phương và đặc biệt là cần tới sự đóng góp của những người nông dân trực tiếp sản xuất ra lúa gạo.

Theo Thùy Dung (TBKTSG Online)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *