“Từ trước đến nay, tạm trữ lúa gạo được thực hiện chủ yếu qua thương lái là chính nên không hỗ trợ được trực tiếp cho dân vì vậy cần triển khai một phương thức mới, giúp tiêu thụ lúa cho nông dân tốt”. Đó là ý kiến phát biểu của Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát Triển nông thôn Bùi Bá Bổng tại buổi họp lấy ý kiến dự thảo: “Quy chế tạm trữ lúa gạo hỗ trợ trực tiếp cho nông dân” được tổ chức tại Kiên Giang chiều 7-8.
Tuy nhiên, liệu dự thảo mới này có giúp thu nhập của nông dân tăng lên khi có quá nhiều bất cập ở dự thảo này so với thực tế diễn ra.
Doanh nghiệp tạm trữ đã thất bại
Từ năm 2008 đến nay, Chính phủ đã nhiều lần giao cho Hiệp hội lương thực Việt Nam (VFA) đứng ra mua tạm trữ lúa gạo cho nông dân vùng ĐBSCL với mục đích giữ giá lúa không cho xuống thấp; bảo đảm cho người trồng lúa có lãi tối thiểu 30%. Những năm qua, mỗi lần tổng kết kết quả triển khai thực hiện, năm nào cũng nghe VFA lẫn các bộ ngành báo cáo: “Chương trình rất là thành công; lợi nhuận của người trồng lúa được bảo đảm; xuất khẩu gạo vì thế đạt nhiều kết quả khả quan…”.
Thế nhưng, kết quả có thực sự như vậy hay không khi ông Võ Thành Đô, Phó cục trưởng Cục Chế biến, Thương mại nông lâm thủy sản và nghề muối cho biết tại buổi họp lấy ý kiến dự thảo rằng: “Phương thức mua tạm trữ do VFA điều hành để các doanh nghiệp hội viên thực hiện không kiểm soát được việc mua bán gạo của doanh nghiệp; doanh nghiệp hầu như không mua trực tiếp từ nông dân trồng lúa mà chủ yếu mua qua thương lái”.
“Chính vì vậy người nông dân không được hưởng lợi trực tiếp từ chính sách mua tạm trữ của Nhà nước. Bên cạnh đó, phần đông nông dân đều bán lúa trước thời điểm tạm trữ nên cho dù giá lúa có tăng lên trong và sau tạm trữ thì nông dân cũng không được hưởng lợi”, ông Đô khẳng định.
Theo tiến sĩ Phạm Văn Dư, Phó cục trưởng Cục trồng trọt, hiện có nhiều ý kiến cho rằng doanh nghiệp tạm trữ đi mua với “giá này, giá kia” cần phải khắc phục lại. “Kết quả mua tạm trữ của doanh nghiệp thực hiện chưa được trọn vẹn, chưa được như ý muốn”, tiến sĩ Dư nói
Các đại biểu tham dự buổi họp cũng cho rằng, chính sách mua tạm trữ được các doanh nghiệp triển khai thời gian qua không thật sự mang lại lợi ích cho người trồng lúa, chủ yếu là vì lợi ích của doanh nghiệp.
Ông Nguyễn Thanh Truyền, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Long An, cho biết chính sách mua tạm trữ 500.000 tấn quy gạo lần này (10-7 đến 10-8), lợi nhuận của nông dân vẫn không đảm bảo 30% như kế hoạch.
Bất cập
Ý tưởng đưa nguồn vốn với lãi suất ưu đãi đến trực tiếp cho nông dân để họ trả nợ tiền vật tư nông nghiệp, giữ lúa hàng hóa lại chờ giá lên cao mới bán là một ý tưởng hay, mang tính đột phá, tránh doanh nghiệp xuất khẩu gạo ép giá. Tiến sĩ Dư nói: “Ý kiến của xã hội hiện nay là tạm trữ phải hỗ trợ được trực tiếp cho người nông dân, hơn nữa đây là cái ý tưởng mới nên cần sớm được đưa vào áp dụng”.
Theo dự thảo, để nông dân được vay vốn ưu đãi từ chương trình thì nông dân phải có từ 5 tấn lúa hàng hóa trở lên, đối với hộ sản xuất; đối với doanh nghiệp thì tùy vào điều kiện, khả năng của doanh nghiệp và yêu cầu của địa phương. Hình thức tạm trữ là tạm trữ tại nhà, tại cơ sở sản xuất của mình hoặc kho của hợp tác và tổ hợp tác (chất lượng lúa hàng hóa phải bảo đảm).
Thế nhưng, một câu hỏi được đặt ra, liệu ý tưởng mới này có dễ dàng thực hiện khi một loạt vấn đề nảy sinh được lãnh đạo các địa phương  đem ra mổ xẻ tại buổi hợp lấy ý kiến dự thảo.
Ông Nguyễn Văn Dương, Phó chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp, cho biết ông thống nhất với dự thảo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đưa ra lấy ý kiến, không để tình trạng sản xuất thiếu bền vững, đầu vụ rớt giá, cuối vụ tăng lên. Thế nhưng, dự thảo này triển khai như thế nào khi quy định hỗ trợ đối với hộ sản xuất với số lượng lúa quá thấp (5 tấn lúa). “Họ có đầu tư kho chứa, máy sấy khi trong tay có 5 tấn lúa không?”, ông Dương đặt vấn đề.
Ông Lâm Hoàng Sa, Phó chủ tịch UBND tỉnh Kiên Giang thì cho rằng, nông dân và doanh nghiệp cùng tạm trữ là phương án khả thi nhất. Tuy nhiên phải kết hợp nông dân lại thành tổ hợp tác hay hợp tác xã mới thực hiện được.
“Nông dân sẽ không thể mang 5 tấn lúa đến gửi vào kho doanh nghiệp để tạm trữ được, còn xây kho hay máy sấy thì càng không. Tôi nghĩ, quy định 5 tấn là quá thấp phải nâng lên mức 50 tấn trở lên”, ông Sa cho biết.
Tuy nhiên, ông Mai Anh Nhịn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Kiên Giang lại cho rằng, tạm trữ áp dụng đối với hộ có 50 tấn trở lên sẽ không giúp được nông dân mà chỉ làm giàu thêm cho những người giàu.
Theo ý kiến của nhiều đại biểu tham dự buổi họp, để bảo đảm chất lượng lúa hàng hóa tạm trữ theo tiêu chuẩn quy định thì phải đầu tư thêm hệ thống máy sấy lúa đạt chuẩn nhưng việc này thì rất khó vì nông dân sẽ chẳng ai mang 5 tấn lúa đến kho sấy ở một nơi cách rất xa ruộng cả.

Trung Chánh (TBKTSG Online)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *