Kết thúc năm 2011, ngành lúa gạo Việt Nam đã đánh dấu một bước tiến mới trong việc chiếm lĩnh thị trường gạo thế giới với sản lượng gạo xuất khẩu đạt trên 7 triệu tấn, đứng thứ 2 trên thế giới chỉ sau Thái Lan (8,5 triệu tấn). Năm 2012, lúa gạo Việt Nam đặt chỉ tiêu vươn lên ngôi vị số 1 toàn cầu về xuất khẩu lúa gạo… Tuy nhiên, mục tiêu ngôi vương này đang được các chuyên gia kinh tế cho rằng… không cần thiết.
Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) , tính đến cuối tháng 11, các doanh nghiệp đã xuất khẩu hơn 6,7 triệu tấn gạo trong số 7,35 triệu tấn gạo đã ký. Dự kiến, trong tháng 12 sẽ xuất khẩu thêm 300.000 tấn. Như vậy, năm 2011 cơ bản đạt chỉ tiêu xuất khẩu 7 triệu tấn, kim ngạch xuất khẩu khoảng 3,7 tỉ USD.
VFA cũng dự báo, thị trường xuất khẩu gạo đầu năm 2012 sẽ không thuận lợi do gạo cùng phẩm cấp 5% tấm của Ấn Độ và Pakistan rẻ hơn gạo Việt Nam 120-150 USD/tấn. Ngoài ra, gạo của Myanmar còn rẻ hơn nữa. Như vậy đầu ra cho vụ đông xuân tới ở đồng bằng Sông Cửu Long có thể bị hạn chế và các nước nhập khẩu sẽ căn cứ vào giá của Ấn Độ để “ép” ngược lại với doanh nghiệp Việt Nam…
Theo VFA, dù chúng ta có nhiều cơ hội để nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường thế giới nhưng trong 5 năm tới, lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam dự kiến chỉ đạt khoảng 6,5-7 triệu tấn/năm. Đó là chưa kể, tới khoảng 70% lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam là gạo 25% tấm (tức loại phẩm cấp thấp), gạo 5% tấm hiện vẫn chưa sánh được với gạo Thái, trong khi gạo phẩm cấp thấp thì mất dần thị trường do gạo Ấn Độ và Myanmar cạnh tranh.
Do đó, chúng ta không thể vượt qua Thái Lan dù dự báo xuất khẩu gạo Thái Lan giảm sút, trừ khi lượng gạo xuất khẩu của nước này xuống dưới mức 7 triệu tấn/năm. Đặc biệt, thương mại gạo chịu tác động của nhiều yếu tố như: lượng tồn kho thế giới, thiên tai mất mùa làm mất cân đối cục bộ; biến động tiền tệ và lạm phát giá lương thực; tác động của chính sách lương thực ở các nước xuất và nhập khẩu lớn, nhất là chính sách nâng giá lúa và tự túc lương thực…
Trăn trở vấn đề này, Giáo sư T.S Võ Tòng Xuân, ĐH An Giang cho rằng, ngành lúa gạo nước ta chỉ nên chọn ra vài giống chủ lực, sau đó hoàn thiện công nghệ và đầu tư cho khâu sản xuất giống để đưa ra vài giống lúa phục vụ xuất khẩu để tránh tình trạng có quá nhiều loại giống như hiện nay. Đồng thời, DN phải chủ động được nguyên liệu vì thực tế, hiện nay phần lớn DN xuất khẩu gạo của VN chưa có vùng nguyên liệu. DN là chủ thể trực tiếp tiếp cận với thị trường nên họ phải có vai trò, trách nhiệm chính trong việc xây dựng thương hiệu. Nếu gạo không có thương hiệu thì thị trường có khả năng thu hẹp, hiệu quả thấp. Có thương hiệu mới bán được giá cao, giá trị gia tăng của sản phẩm gạo sẽ tăng lên, đem lại lợi nhuận cho cả DN và nông dân.
Một thực tế rõ ràng mà chúng ta dễ thấy nhất là xuất khẩu của chúng ta đang chạy theo số lượng, nhưng quên mất bài toán giá trị và hiệu quả kinh tế đem lại. Tại Hội nghị tổng kết ngành nông nghiệp năm 2011 vừa qua, trong khi các quan chức say sưa với kỷ lục xuất khẩu thì Viện trưởng Viện KH Nông nghiệp, GS Nguyễn Văn Bộ lại đặt câu hỏi: “Chúng ta có cần thiết phải đặt mục tiêu chạy theo xuất khẩu 7- 8 triệu tấn gạo mỗi năm?” Và sau đó cũng tự ông phân ưu: Để sản xuất ra được lượng lương thực như hiện nay, trung bình mỗi năm chúng ta sử dụng đến 7 triệu tấn phân bón, tức mất 4 tỷ USD, cùng 60.000-70.000 tấn thuốc BTVT với giá trị 2 tỷ USD nữa, mà 2 loại vật tư này chủ yếu phải nhập khẩu…
Nhìn rộng một chút, với trồng trọt (cây lúa và trái cây), chúng ta nhập từ hạt giống tới phân bón, thuốc trừ sâu; với chăn nuôi chúng ta đang nhập ngô, nhập đậu tương, nhập bột cá… Chỉ riêng kim ngạch nhập khẩu loại mặt hàng thức ăn gia súc và nguyên liệu phục vụ chăn nuôi năm 2011 đã lên tới 2,3 tỷ USD. Chúng ta đâu có thiếu cá, thiếu ngô mà phải đi nhập nhiều và giá “chát” đến vậy?
Cũng trong hội nghị phát triển sản xuất đậu tương toàn quốc (tháng 8/2011), Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT Nam Định Trần Xuân Định “than vãn”: Với diện tích trồng đậu tương hiện nay của Nam Định là 10.000 ha, năng suất 15 tạ/ha, sau khi trừ mọi chi phí, người nông dân chỉ lãi 300.000 đồng/1 sào Bắc bộ. Và “Dù tỉnh có chính sách hỗ trợ 50% giá máy làm đất, máy gieo hạt đậu tương, 100% tiền mua giống gốc nhưng cũng không hấp dẫn được người trồng. Câu chuyện sau đó vỡ lẽ ngay: 300 ngàn cho mỗi sào “Tính ra chỉ bằng 3 ngày lao động cho công việc giản đơn”.
Phân tích dưới con mắt một cây viết, nhà báo hơn 20 năm trong nghề, đã kinh qua rất nhiều đời Bộ trưởng Bộ NN-PTNT chua xót thừa nhận: Chuyện nhập ngô, nhập đậu tương, có thể là do sản xuất trong nước chưa đáp ứng nhu cầu. Có thể là do kỹ thuật canh tác còn lạc hậu khiến nông sản trong nước cao giá, không thể cạnh tranh trên chính sân nhà. Nhưng lý do nào cũng đều không thể chấp nhận với một quốc gia thuần nông như Việt Nam, khi mọi nguyên liệu, nguồn lực đều có những cứ thích đi nhập về để bán.
Nhiều người vẫn còn đang hồ hởi với “thành tích” đạt kim ngạch xuất khẩu kỷ lục 25 tỷ USD năm 2011. Nhưng phân tích sâu một chút, để đạt được con số ấy, chúng ta đã phải bỏ ra 15,9 tỷ USD nhập vật tư nông lâm thủy sản, vật tư sản xuất nông nghiệp. Và con số hoa mắt đó đang che lấp một thực tế là các loại hàng hóa nông sản đang bị đè chết trên chính sân nhà, vì không thể cạnh tranh, vì chính sách nhập khẩu. Thực tế là chúng ta đang nhập “thượng vàng hạ cám” khi nền “nông nghiệp gia công” đang thu ngoại tệ được đánh đổi bằng việc mang mồ hôi nông dân đi xuất khẩu.
Một số liệu khác của Tổng cục Thống kê còn đau hơn cho ngành Công thương: năm 2011, lượng điện thoại và linh kiện nhập vào Việt Nam đứng ở con số 2,3 tỷ USD; số ngoại tệ nhập ô tô cũng trên dưới 1 tỷ USD. 3.3 tỷ USD có nói lên điều gì khi số tiền này chỉ bằng với 7,2 triệu tấn gạo được hàng chục triệu nông dân cả nước phải làm lụng vất vả để xuất khẩu, dù kết quả này đã đạt kỷ lục 22 năm xuất khẩu gạo của Việt Nam. “Đau”. Đó là câu cửa miệng được nhiều người có thâm niên trong nghề báo và các chuyên gia kinh tế khi nhìn vào thực tế nông nghiệp Việt Nam…
Thitruongluagao.com – Theo eFinance Online

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *