Mặc dù mới đang ở quý I/2012, xuất khẩu gạo của nước ta đã gặp nhiều khó khăn. Đó là thiếu đơn hàng trầm trọng cũng như  sự cạnh tranh gay gắt về giá từ các nước xuất khẩu gạo khác. Từ tháng 1/2012, giá gạo xuất khẩu đã giảm so với tháng trước đó của năm 2011. Nhiều chuyên gia cho rằng, xuất khẩu gạo của Việt Nam không nên chạy theo giá gạo Thái Lan và phải nắm được “chiêu” của bạn hàng.
Lựa sức, “bắt bài” bạn hàng
Mặc dù mới đang ở quý I/2012, xuất khẩu gạo của nước ta đã gặp nhiều khó khăn. Đó là thiếu đơn hàng trầm trọng cũng như  sự cạnh tranh gay gắt về giá từ các nước xuất khẩu gạo khác
Song, ông Nguyễn Đình Bích (chuyên gia lúa gạo Bộ Công Thương) lạc quan rằng: “Vấn đề sẽ được cải thiện trong thời gian tới, do 2 yếu tố: Theo số liệu thống kê vừa công bố ngày 5/3 của VFA, tiến độ xuất khẩu gạo của Việt Nam sang thị trường châu Phi đã khả quan hơn. Đồng thời, Philippines là bạn hàng nhập khẩu lớn của Việt Nam trong nhiều năm qua sắp phải trở lại thị trường, vì mùa mưa bão đang đến gần và quốc gia này  buộc phải nhập khẩu gạo trước mùa mưa bão”.
Khi Phillipines trở lại thị trường nhập khẩu gạo, gạo phẩm cấp thấp (loại 25% tấm) của Việt Nam sẽ có thị trường tiêu thụ tốt hơn. Đặc biệt, đối với thị trường Philippines, có thông tin cho rằng, năm 2011 họ chỉ nhập khẩu 860.000 tấn gạo là không xác thực. Bởi theo những số liệu thống kê của Hải quan Việt Nam, năm 2011, riêng Việt Nam đã xuất khẩu sang thị trường Philippines 970.000 tấn gạo và Thái Lan cũng xuất khẩu sang Philippines gần 200.000 tấn gạo nữa. Vì thế, tối thiểu năm 2011, Philippines đã nhập gần 1,2 triệu tấn gạo.
Và sang năm 2012, Philippines nói rằng họ chỉ nhập khẩu 500.000 tấn gạo. Tuy nhiên, “đây là thông tin không đáng tin cậy lắm, và Philippines sẽ nhập khẩu gạo nhiều hơn”. Ông Bích khẳng định điều này trên cơ sở rằng, Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ cũng đưa ra dự báo năm 2012, Philippines nhập khẩu 1,5 triệu tấn gạo. Còn tổ chức FAO dự báo nước này sẽ nhập khẩu 1,2 triệu tấn gạo.
Rõ ràng, Philippines đã “có bài” để mua được giá “mềm” nhất. Và, năm 2011, quốc gia này đã khá thành công trong chiến thuật này.
Cạnh đó, thị trường Indonesia, theo dự báo của các tổ chức quốc tế, đặc biệt là Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ, năm 2012 sẽ nhập khoảng 1 triệu tấn gạo. Nhưng mới đây, Bộ trưởng Thương mại Indonesia nói rằng, họ sẽ nhập khẩu 2 triệu tấn. Song, Bộ trưởng Nông nghiệp nước này, ngày 5/3, lại tuyên bố quốc gia này chỉ nhập 1 triệu tấn gạo cho năm 2012 như dự kiến.
Những thông tin trên đây cho thấy, những biến động về thị trường gạo trên thế giới là khó lường. Nhưng các doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có đủ điều kiện để cạnh tranh được ở 2 thị trường này. Bởi đây là các thị trường gần của Việt Nam. Nếu giá gạo của Việt Nam bằng giá gạo Ấn Độ hoặc Myanmar, Pakistan,… thì chúng ta cạnh tranh được vì thị trường gần nên chi phí vận tải rẻ hơn, gạo Việt đã có uy tín nên sức cạnh tranh sẽ cao hơn.
Hơn nữa, “trong điều kiện khó khăn chung, các bạn hàng truyền thống sẽ không bỏ thị trường quen thuộc của mình” – ông Bích nhận định.
Chạy theo giá gạo Thái Lan: Sai lầm!
Bên cạnh những khó khăn về đơn hàng và áp lực cạnh tranh từ các đối thủ lớn, nhiều chuyên gia trong và ngoài nước đều cho rằng, lâu nay hoạt động sản xuất lúa gạo của Việt Nam còn mắc một sai lầm là bán gạo cứ chạy theo giá của Thái Lan. Ông Nguyễn Đình Bích phân tích: Do chạy theo giá gạo Thái Lan nên giá gạo của Việt Nam tháng 11/2012 đã đẩy lên cao đỉnh điểm, rồi từ tháng 12/2011 mới được kéo xuống. Và đến thời điểm hiện tại, giá gạo Việt Nam đang ở mức chào bán giá thấp kỷ lục.
Tuy nhiên, giữa giá chào bán và khối lượng gạo xuất khẩu dần giảm xuống (đặc biệt là từ khi giá gạo của chúng ta đẩy lên cao). Ngay tháng 1/2012, khối lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam thấp kỷ lục. Mức giảm này xảy ra ngay sau khi ta đẩy giá gạo lên, đồng nghĩa với khối lượng gạo xuất khẩu giảm xuống.
Rõ ràng có sự tác động về giá cả, bởi khi giá tăng lên quá cao, các bạn hàng sẽ chuyển sang thị trường khác. Do vậy, tiến độ xuất khẩu của ta giảm xuống, khối lượng gạo tồn kho đã tăng lên. Điều này đẩy áp lực cho năm 2012 khi giá gạo tiếp tục giảm, khối lượng gạo càng lớn thì càng khó xuất khẩu và thua thiệt về giá sẽ càng lớn.
Ông Samarendu Mohanty, Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế cũng khuyến cáo rằng, Việt Nam không nên chạy theo giá gạo của Thái Lan. Hơn nữa, Việt Nam cần tránh sử dụng các biện pháp hỗ trợ ngắn hạn cho sản xuất nông nghiệp, tránh sử dụng các chương trình không bền vững. Đặc biệt, để tăng nội lực cho lúa gạo, Việt Nam cần tập trung đầu tư tốt hệ thống thủy lợi; cung ứng giống lúa chất lượng cao; tăng cường cơ sở xay xát và dự trữ; khai thác mạnh thị trường địa phương, vùng và quốc gia hiệu quả; nên cho tự do thương mại lúa gạo.

Theo Xuân Thân (VOV)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *